Vorige week donderdag was ik op bezoek bij Tanzaniaanse collega’s in Dar es Salaam die de Bijbel vertalen voor doven. Het maakte indruk op me.
Het is voor veel doven in Tanzania moeilijk om in het gewone leven mee te doen, ook in de kerk. Wat je ook ziet, je hoort niets in de taal van je hart. Tenzij iemand alles voor je vertaalt in gebarentaal. En dat is werkelijk een vak apart. Ik sta er altijd met bewondering naar te kijken.
Eén speciaal moment zal me nog wel even bijblijven. Het gaat over Sofia, een doofblinde vrouw. Ze is onderdeel van het bijbelvertaalteam, maar is ook zelf afhankelijk van hulp. Toen wij op bezoek kwamen kon zij ons natuurlijk niet zien of horen. Maar ze wilde meedoen en het meemaken, en dat kon. Dankzij een collega vertaler. Ze hield zijn handen lichtjes vast terwijl hij in gebarentaal vertelde wat er gebeurde en gezegd werd. Haar gezicht reageerde op wat ze ‘hoorde’.
Ik realiseerde me opeens hoeveel lagen van vertalen plaatsvonden voor haar gezicht liet zien dat iets bij haar binnen kwam. Een van Nederlandse gasten sprak in het Engels (wat voor de meesten al een vertaling in hun eigen hoofd inhield), een gebarentolk vertaalde dat in een van de Tanzaniaanse gebarentalen, Sofia’s eigen vertaler vertaalde dit op zijn eigen manier door naar Sofia, die de bewegingen die ze voelde in haar handen doorvertaalde naar een betekenisvolle boodschap. En dat alles in een paar seconden tijd. Sofia kan zo, dankzij de hulp van vertalers, écht volwaardig meedoen, en niemand vond het teveel. Wat een prachtige vertolking van het Evangelie!
Na het voorstellen vroeg Sofia via haar vertaler of ze ons mocht aanraken en onze gezichten mocht voelen om een completer beeld te krijgen wie we zijn. De vertaler voegde informatie toe over onze huidskleur en andere details die ze zelf niet kon voelen. Soms stelde ze vragen om iets beter te begrijpen. En, zei ze, wat hadden we bijzonder zacht haar!
Naast het vertaalcentrum staat een kerkje. Boven de deur hangt een bordje met de tekst: Kanisa la Viziwi. Kerk voor Doven. Ik heb nu met eigen ogen gezien hoe een aanbiddingslied voor doven eruit ziet. Het bleef muisstil. Alleen de lichamen en handen bewogen in soepele bewegingen. Aanbidden in de taal van hun hart.